Świętej Trójcy – ipsa die
Narodzenia NMP – I niedziela września

• Piątek – 16:15 – 17:00

Pierwsza, drewniana świątynia, powstała najprawdopodobniej w pierwszej połowie XIII wieku lub wcześniej. Pamiątką po niej jest stojąca w kruchcie romańska chrzcielnica z tego okresu. Argumentem za taką datacją jest fakt, że kościoła nie poświęcono Najświętszej Maryi Pannie, jak to miało miejsce w później powsta­łym Koronowie, ale Świętej Trójcy. Zapewne kult Matki Bożej istniał na tym miejscu jeszcze przed przybyciem zakonu cystersów do Byszewa, o czym świadczyć może fakt obchodzenia głównego odpustu w Byszewie w Święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Już wtedy wierni przychodzili bardzo licznie na tę uroczystość, która trwała przez całą oktawę. Potwierdzają to kroniki cysterskie z czasów Gerarda (drugiego z opatów byszewskich). Z tego też powodu, w 1286r. książę kujawski Ziemomysł zezwolił, aby w Byszewie przez cały ten czas odbywały się jarmarki, podobnie, jak działo się to w miastach.

Na kartach historii Byszewo po raz pierwszy pojawia się w 1253r., kiedy to przybyli do Byszewy pierwsi zakonnicy cysterscy. Stało się tak za sprawą Mikołaja Zbrożka - podskarbiego księcia kujawskiego Kazimierza, który w 1250 r., na krótko przed śmiercią ofiarował cystersom Byszewo (z drewnianym kościołem i zamkiem) wraz z ośmioma sąsiadującymi wioskami (Wierzchucino, Rybino, Popielewo, Saldno, Więzowno, Gorzewo, Janiszewo i Tryszczyn). Konwent złożony z zakonników francuskich ze Szpetala osiedlił się tutaj w 1254r. Organizacyjnie od tego czasu klasztor w Byszewie był filią zakonu w Sulejowie, a od 1285r. opactwa w Lubiążu. W 1283r. klasztor został zniszczony przez Zakon Krzyżacki. W tym samym roku cystersi uzyskali dla Byszewa przywilej lokalizacji miasta na prawie magdeburskim, co jednak nigdy nie stało się faktem.

Do ważnych średniowiecznych wydarzeń zaliczyć wypada dwukrotną wizytę w Byszewie ostat­niego z książąt pomorskich, Mestwina II, tego samego, który w 1274r. ofiarował Pelplin zakonowi cystersów. Miało to miejsce w marcu 1286 roku i trzy lata później, również w marcu 1289 roku. Podczas tych wizyt towa­rzyszył mu cały orszak ksią­żęcy.

Kolejne ważne dla historii Polski wydarzenie miało miejsce w grudniu 1306 roku, kiedy to Władysław Łokietek, na zjeździe w Byszewie, przyjął hołd od mieszkańców Krajny i potwierdził przywilej lokacji Nakła na prawie magdeburskim.  

Z lat 1288-1460 zachowało się niewiele przekazów historycznych dotyczących parafii i kościoła. W tym czasie duszpasterstwo w parafii Byszewie cystersi zlecili księżom diecezjalnym. (podobnie jak było to w Pelplinie). W 1460r. cystersi ponownie przejęli w niej duszpasterstwo i aż do sekularyzacji zakonu w 1828r., proboszczowie byszewscy wywodzili się z konwentu koronowskiego.  

W XV wieku zbudowano murowany, jednonawowy, renesansowy kościół, który uległ spaleniu podczas pożaru na początku XVIIw. Pozostałości tejże budo­wli (m. in. portal nad zakrystią) stanowiły zrąb nowej, już trzeciej świątyni wybudowanej na tym miejscu, w latach 1651-1663, w stylu manierystycznym, która przetrwała do czasów obecnych. Jej konsekracja odbyła się 22 lipca 1663r. Konsekracji kościoła dokonał biskup sufragan łucki i opat koronowski - Jan Karol Czołchański. W drugiej połowie XVIII wieku, za czasów opata Jana Antoniego Chrząstowskiego, staraniem prepozyta byszewskiego Mikołaja Liszkiewicza i głównych fundatorów z rodzin Elzanowskich i Łodzia-Chrząstowskich, kościół przebudowano i powiększono o kaplice boczne i kruchtę.

Chwały Matki Bożej w tutejszym Sanktuarium nie przyćmiły nawet czasy reformacji. W dokumentach wizytacyjnych bpa Rozrażewskiego z 1596r. czytamy, że do Byszewa zewsząd "przychodzi wiele ludu ślubować i ofiarować się Matce Najświętszej, mianowicie na święto Narodzenia i Zwiastowania". Podobnie za rządów ks. proboszcza Ignacego Krzyszkowskiego (wiek XVII), w oba odpusty, tj. Trójcy Świętej i Narodzenia Matki Boskiej, przyjmowało Ko­munię św. w Byszewie aż pięć tysięcy piel­grzymów.

Podczas II wojny światowej kościół nie został zniszczony. Zaginęły jednak cenne wota i niektóre księgi (np. liber miraculorum z XVII i XVIIIw.). Niestety, 1 listopada 1939 Niemcy zmusili Polaków do zburzenia wszystkich krzyży i kaplic przydrożnych. Dzięki interwencji Niemca – Stefana Neringa ze Stefanowa, ocalała jedynie kapliczka św. Rocha.

W latach 50-tych i 60-tych XX wieku, władze państwowe nie zezwalały na organizowanie oficjalnych pielgrzymek do Sanktuarium. Pomimo tego, przychodzili pątnicy z Koronowa, Wtelna, Wierzchucina Królewskiego i Buszkowa. Okazjonalnie Sanktuarium nawiedzały także zorganizowane grupy pielgrzymów z Włocławka, Nakła, Bydgoszczy, Tucholi, Poznania, Chojnic i Chełmży.

Ważnym dniem w historii byszewskiego Sanktuarium był 10 lipca 1966 roku, kiedy to na nowym cmentarzu uroczyście ukoronowano cudowny obraz Matki Bożej  koronami papieskimi Pawła VI. W Jego imieniu dokonał tego ks. bp Kazimierz Kowalski. We Mszy św. uczestniczyło wówczas kilku biskupów (z diecezji chełmińskiej: ks. bp Bernard Czapliński, ks. bp Zygfryd Kowalski, z diecezji włocławskiej: ks. bp Antoni Pawłowski, ks. bp Jan Zaręba, ks. bp Kazimierz Majdański, z diecezji płockiej: ks. bp Piotr Dudzic), opat zakonu cystersów o. Benedykt Matejkiewicz z Wąchocka, około 150 księży i 15 tysięcy wiernych z całej diecezji.

Z okazji jubileuszu roku 2000, p. Andrzej Rutkowski - znany muzyk i kompozytor, skomponował hymn, który towarzyszy odsłanianiu i zasłanianiu cudownego obrazu.

W roku 2007 w Salnie została odsłonięta pamiątkowa tablica ku czci błogosławionego ks. Franciszka Dachtery, który urodził się właśnie w tej wiosce. Poprzez swoją męczeńską śmierć w obozie koncentracyjnym w Dachau został zaliczony w poczet błogosławionych dnia 13.06.1999r.

W 2016r. sanktuarium obchodziło jubileusz 50-lecia koronacji cudownego wizerunku Matki Bożej Królowej Krajny. Z tej okazji w Byszewie miało miejsce wiele okolicznościowych celebracji o charakterze liturgicznym i artystycznym, m. in.: peregrynacja kopii cudownego obrazu Matki Bożej w domach parafian (a także parafian z Wierzchucinka i Sośna), reaktywowano bractwo szkaplerza świętego, koncerty orkiestry muzyków bydgoskich, zlot motocyklowy, piknik rodzinny, ekstremalna Droga Krzyżowa. Najważniejszym wydarzeniem tego roku było ustawienie pływającego na jeziorze Świętym sześciometrowego wizerunku Matki Bożej Królowej Krajny.

W 2017r. w Byszewie powstała Kalwaria Byszewska, którą uroczyście poświęcił ks. abp Wojciech Polak – prymas Polski. Wydarzenie to zostało upamiętnione także poprzez ufundowanie kielicha mszalnego wraz z pateną wykonanego przez p. Mariusza Drapikowskiego z Gdańska.

Buszkowo, Gogolin, Gogolin-Młynki, Gogolinek, Salno, Skarbiewo, Stefanowo, Więzowno, Witoldowo

• ks. Mieczysław Mańkowski (1945-1946)
• ks. Konrad Scheffler (1946-1983)
• ks. Zbigniew Orlikowski (1984-1995)
• ks. Janusz Dróżkowski (1995-1999)
• ks. Marian Zakrzewski (1999-2003)
• ks. Janusz Góral (2003-2014)

• ks. Edward Koźlinka
• ks. Mieczysław Więckowski
• ks. Andrzej Ściesiński